OTİZM Nedİr?
Otizm, ilk 3 yaş içinde ortaya çıkan ve yaşam boyu süren, özellikle sosyal ilişkiler kurma ve sürdürmede zorluklara neden olan gelişimsel bozukluktur. Sözel ve göz teması kurma ve jest-mimik kullanımı gibi sözsüz iletişimde zorluk yaşanması ile karakterizedir. Konuşma kabiliyetinin geç ya da sınırlı olması, kolları sallama ve yüksek seslerden hoşlanmama gibi belirleyici ve tekrar eden belirtiler gösterirler. Otizm her yaşta teşhis edilebilse de semptomlar daha çok yaşamın ilk 3 yılında ortaya çıktığı için gelişimsel bir bozukluk olarak kabul edilmektedir.
Bazen belirtiler 1 yaşından önce başlarken, bazılarında normal psiko-sosyal gelişme olup “mama, baba” gibi ilk kelimeler söylendikten sonra gelişimde gerileme, duraksama fark edilir. Otizmin beynin yapısını ve işleyişini etkileyen sinir sistemindeki sorunlardan kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu hastalığın çocuk yetiştirme türleriyle ve ailenin sosyo-ekonomik düzeyiyle bir ilgisi bulunmamaktadır.
OTİZM Belİrtİlerİ Nelerdİr?
Otizmde belirli görüntülere, seslere, kokulara, ışıklara veya fiziksel temasa karşı duyarlılık, davranış, yeme-içme ve hareketlerde takıntılı olma ve bunları tekrarlama, aktiviteler arasında geçişte zorluk yaşama, sosyal iletişimin sınırlı olması ve göz temasından kaçınma sıklıkla görülen belirtilerdir.
Otizmi bulgusu olarak değerlendirilebilecek belirtiler şunlardır:
Çok az göz teması kurarlar ya da hiç kurmazlar
Nesnelere, özellikle dönen neslere karşı aşırı ilgilidirler
Kendileri ile doğrudan konuşulduğunda oralı olmazlar
Eller, kollar, parmaklar veya kafalarını tekrarlayan şekilde hareket ettirirler
Hep aynı şeyi yeme, aynı şeyle oynama gibi belli düzende olma takıntıları vardır
Işık, renk, koku ve seslere karşı değişik tepkiler verirler
Jest ve mimik kullanımı gibi sözsüz iletişim ya hiç yoktur ya da sınırlıdır
Sarılma gibi yakın temastan hoşlanmazlar
Ekolali olarak bilinen devamlı olarak bazı kelimeleri tekrarlarlar
Konuşma ve dil becerileri gelişiminde gecikme görülür
İhtiyaçlarını karşılayacak kişinin kolunu çekiştirerek derdini anlatmak
Otizm bulunan kişilerde epilepsi de görülür
OTİZM PROBLEMİ NEDEN OLUR
Otizmin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, tek bir nedeni de bulunmamaktadır. Yapılan araştırmalarda otizmin nedeni genetik ve genetik olmayan veya doğum komplikasyonları, viral enfeksiyonlar ve çevre kirliliği gibi çevresel etkiler olarak görülmektedir. Farklı kromozomlardaki 100’den fazla gen, farklı şiddette otizm spektrum bozukluğuna neden olabilir. Beyin fonksiyonlarını ve hücre iletişimlerini bozan, nadir de olsa bazı genetik, nörometabolik (beyin kimya bozuklukları) hastalıklarda veya epilepsi gibi durumlarda da otizm bulguları görülmektedir.
